Aktualności

Wyłączniki nadprądowe

Firma NOARK Electric posiada w swej ofercie wyłączniki nadprądowe do zabezpieczania instalacji elektrycznych prądu przemiennego, stałego oraz instalacji fotowoltaicznych. Pokrywają one szeroki zakres prądów znamionowych, dla różnych charakterystyk i zdolności zwarciowych z możliwością dobudowy akcesoriów.

Definicja, stosowanie, charakterystyki

Zgodnie z definicją wyłącznik jest łącznikiem przeznaczonym do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów roboczych oraz przetężeniowych. Głównym zastosowaniem tych aparatów jest zabezpieczanie instalacji w budynkach mieszkalnych, biurowcach oraz w budynkach użytku publicznego. Ich największa zaletą jest to, że mogą być obsługiwane przez osoby niewykwalifikowane elektrycznie. Wyłączniki w pozycji wyłączonej zapewniają przerwę izolacyjną, gwarantując bezpieczną pracę przy instalacji. Taki przywilej posiadają aparaty, które w swoim symbolu posiadają poziomą kreskę.

Podstawowymi charakterystykami wyłączników nadprądowych są charakterystyki B, C oraz D (rys. 1). W zakresie przeciążeniowym są one identyczne dla każdej z charakterystyk. Oznacza to, że w zakresie 1,13 – 1,45 x In, możliwe jest zadziałanie termobimetalu w czasie nie krótszym, niż jedna godzina. Dla większych przeciążeń czas ten stopniowo się skraca. Należy pamiętać, że przewody w instalacjach mogą być przeciążane jedynie odpowiednim prądem, przez odpowiednio długi czas. Dzięki temu możliwe jest m.in. zagotowanie wody w czajniku elektrycznym lub załączenie żelazka, nie dopuszczając do zbędnego zadziałania zabezpieczenia.

 

Rys. 1. Podstawowe charakterystyki wyłączników nadprπdowych

Wyzwalacz termiczny ma za zadanie chronić izolację przewodów. Nadmierny przyrost temperatury żyły przewodów powoduje szybkie starzenie się izolacji, co w przyszłości może doprowadzić do jej zniszczenia, a w konsekwencji do wystąpienia pożaru. Do zabezpieczenia instalacji przed skutkami zwarcia służy wyzwalacz elektromagnetyczny (zwarciowy). Zgodnie z obowiązującymi normami wyzwolenie bezzwłoczne może nastąpić dla prądu zwarciowego:

  • Charakterystyka B: 3 – 5 x In
  • Charakterystyka C: 5 – 10 x In
  • Charakterystyka D: 10 – 20 x In

Dla prądów przekraczających podane wartości wyłącznik musi zadziałać bezzwłocznie.

Wyłączniki nadprądowe

Najbardziej popularną serią wyłączników w ofercie jest seria Ex9BN o znamionowej zdolności łączeniowej 6 kA, wg normy IEC/EN 60898. Wykonane są one dla typoszeregu prądowego od 1 A do 63 A, dostępne dla liczby biegunów od jednego do czterech. Podobne parametry posiada kolejna seria wyłączników nadprądowych Ex9BH, różniąca się od poprzedniej serii większą znamionową zdolnością łączeniową – 10 kA. Ich dodatkową zaletą jest kolor dźwigni odpowiadający kolorom oczek we wkładach bezpiecznikowych. Dla przykładu w wyłączniku o prądzie znamionowym 10 A dźwignia ma kolor czerwony, dla 20 A jest to kolor niebieski (rys. 2).

Rys. 2. Wyłącznik nadprądowy z serii Ex9BH

Dla instalacji przemysłowych, w których konieczne jest zainstalowanie wyłączników na większe prądy znamionowe oraz zwarciowe w ofercie dostępna jest seria Ex9B125 (rys. 3). Wykonane są one dla prądu znamionowego do 125 A i  znamionowej zdolności zwarciowych do 25 kA (zgodnie z EN 60947-2) i do 20 kA (zgodnie z EN 60898-1).

 

Rys. 3. Wyłącznik Ex9B125 na większe prądy znamionowe i zwarciowe

Wszystkie wymienione serie charakteryzują się wysoką szczelnością na zanieczyszczenia tj. pył, kurz. Umożliwia to zwarta, modułowa obudowa przykręcona na sześć nitów w pobliżu zacisków, które jednocześnie zwiększają wytrzymałość mechaniczną aparatu, osłony w miejscach dedykowanych do montażu akcesoriów oraz szczelne okienko odzwierciedlające stan położenia styków.       

Wyłączniki nadprądowe dla prądu stałego

Wyłączniki nadprądowe DC serii Ex9BD (rys. 4) przeznaczone są do aplikacji prądu stałego o napięciu łączeniowym 220 V na biegun i znamionowej zdolności zwarciowej granicznej Icu=10 kA wg normy EN 60947-2.

Rys. 4. Wyłącznik nadprądowy DC z serii Ex9BD

Warto zaznaczyć, że wartość znamionowego prądu wyłączalnego zwarciowego eksploatacyjnego wynosi również Ics=100%Icu=10 kA. W tego typu aparatach istotne jest, aby przestrzegać polaryzacji. Oznacza to, że na aparacie są naniesione oznaczenia „+” i „-” do których należy podłączyć odpowiedni biegun. W związku z tym w aplikacjach, gdzie może nastąpić zmiana kierunku przepływu prądu, np. wskutek zakłócenia, nie powinny być stosowane tego typu wyłączniki. Wynika to z faktu, że spolaryzowany wyłącznik DC gasi łuk za pomocą magnesu stałego, który przy prawidłowej polaryzacji będzie kierował go w kierunku komór gaszeniowych. Przy błędnym podłączeniu albo zmianie polaryzacji wywołanej zmianą kierunku przepływu prądu, magnes ten zatrzyma łuk na stykach, doprowadzając aparat do przegrzania, a w konsekwencji do pożaru.

Wyłączniki nadprądowe dla aplikacji fotowoltaicznych

Typowymi aplikacjami, gdzie może nastąpić zmiana kierunku przepływu prądu są systemy fotowoltaiczne. W oparciu o normę IEC 62548-1, w takiej aplikacji należy zainstalować urządzenie zabezpieczające panel lub  string. W istocie  istnieją dwa urządzenia dedykowane do zabezpieczenia paneli i stringów, tj. wyłączniki nadprądowe niespolaryzowane oraz podstawy bezpiecznikowe z wkładką topikową. Firma NOARK Electric posiada w swojej ofercie obydwa typy apratów – wyłączniki nadprądowe serii Ex9BP i Ex9BH (rys. 5) oraz podstawy bezpiecznikowe Ex9FP (rys. 6).

Rys. 5. Wyłącznik nadprądowy z serii Ex9BP

 

Rys. 6. Podstawa bezpiecznikowa Ex9FP

Pierwszy rodzaj aparatów wykonany jest na maksymalne napięcie 1000 V DC, co odpowiada liczbie czterech modułów wyłącznika (250 V na biegun). Wyłączniki tego typu posiadają wiele zalet. Po pierwsze – w przypadku zadziałania mogą  one zostać załączone ponownie bez żadnych dodatkowych kosztów, takich jak  kupno  nowej  wkładki  bezpiecznikowej. Kolejną zaletą tych aparatów jest możliwość dobudowy akcesoriów. Można zainstalować dodatkowe styki pomocnicze umożliwiające sygnalizację stanu położenia dźwigni oraz zdalne odłączanie systemu PV przez zastosowanie wyzwalaczy. Inną zaletą wyłączników nadprądowych jest spełnienie funkcji rozłączającej oraz możliwość obsługi (literówka) osoby niewykwalifikowane elektrycznie. Ma to szczególne znaczenie, gdy instalacje znajdują się na dachach budynków mieszkalnych. W kwestii podstaw bezpiecznikowych dużym atutem stosowania jest ich niski koszt, a także niewielka ilość miejsca potrzebna do zainstalowania aparatu. W aplikacjach, w których wymagane jest rozłączanie obydwóch biegunów w stringu należy stosować podstawy bezpiecznikowe dwubiegunowe.

Akcesoria

Akcesoria pomocnicze są wspólne dla wszystkich typów wyłączników nadprądowych, dodatkowo również dla rozłączników typu Ex9BI. Każdy wyłącznik można wyposażyć w akcesoria pomocnicze (rys. 7), do których zalicza się:

  • wyzwalacze wzrostowe typu SHT, które w normalnym stanie pracy nie są zasilane napięciem, natomiast po jego podaniu bezzwłocznie wyzwalają wyłącznik,
  • wyzwalacze podnapięciowe UVT, które w normalnym stanie pracy muszą być zasilane odpowiednim napięciem, a po jego zaniku wyzwalają wyłącznik,
  • wyzwalacze nadnapięciowe OVT, które w normalnym stanie pracy muszą być zasilone napięciem, dopiero po przekroczeniu wartości napięcia 280 V AC ± 5% wyłączają aparat. Chronią w ten sposób instalację przed pracą przy podwyższonym napięciu, należy jednak pamiętać, że wyzwalacze te nie zapewniają ochrony przeciwprzepięciowej,
  • styki pomocnicze typu AX – odwzorowujące położenie styków wyłącznika, zabudowane w obudowie o szerokości 0,5 modułu, wyposażone w styk przemienny,
  • styki pomocnicze zadziałania AL – informują o elektrycznym wyłączeniu aparatu na skutek zadziałania wyzwalacza przeciążeniowego, zwarciowego albo wyzwalacza napięciowego. Dostępna jest również konfiguracja styków AXL w pojedynczej obudowie o szerokości 0,5 modułu.

a)                              b)                            

    

Rys. 7. Przykładowe akcesoria do wyłączników nadprądowych Noark Electric:

a) styk pomocniczy typu AX,

b) wyzwalacz wzrostowy typu SHT

Wszystkie akcesoria dobudowywane są z lewej strony wyłącznika, przy czym dobudować można maksymalnie do dwóch jednostek wyzwalaczy i do trzech par styków pomocniczych jednocześnie.

Szeroka oferta wyłączników nadprądowych w portfolio firmy NOARK Electric jest w stanie zaspokoić potrzeby różnorodnych aplikacji domowych, przemysłowych i fotowoltaicznych. Na wszystkie aparaty firma NOARK Electric udziela gwarancji na okres 5 lat. Karty katalogowe, instrukcje montażu, deklaracje zgodności dostępne są w języku polskim i przygotowane do pobrania ze strony internetowej.

 

Grzegorz Waligórski

Marketing Manager

NOARK Electric